Aramızdan Ayrılışının 88. Yılında Atatürk Saygı ve Özlemle Anılıyor!

Mustafa Kemal Atatürk, çocukluk yıllarından askerlik hayatına, Çanakkale Zaferi’nden Kurtuluş Savaşı’na kadar Türkiye tarihinin seyrini değiştiren önemli mücadelelere imza attı. 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak Milli Mücadele’yi başlatan Atatürk, 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’i ilan ederek Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı oldu. İşte Atatürk’ün doğumundan vefatına kadar uzanan tarihi yolculuğu…

Çocukluk ve eğitim hayatı

Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik’te dünyaya geldi. Annesi Zübeyde Hanım’ın isteğiyle eğitim hayatına mahalle mektebinde başlayan Mustafa Kemal, daha sonra babası Ali Rıza Efendi’nin tercihiyle Şemsi Efendi Mektebi’ne geçti ve ilköğrenimini burada tamamladı.

Ortaöğrenimine Selanik Mülkiye Rüştiyesi’nde başlayan Mustafa Kemal, kendi isteğiyle bu okuldan ayrılarak Selanik Askeri Rüştiyesi’ne girdi. Ardından Manastır Askeri İdadisi’ni ikincilikle bitirdi.

Askeri eğitimini sürdürmek üzere İstanbul’a gelen Mustafa Kemal, 1899 yılında girdiği Harp Okulu’ndan 1902’de teğmen rütbesiyle mezun oldu. 1905 yılında ise Harp Akademisi’ni kurmay yüzbaşı olarak tamamladı.

Askerlik hayatı ve ilk görevleri

Mustafa Kemal, kurmaylık stajı için 1905 yılında Şam’daki 5. Ordu emrine atandı. Suriye bölgesindeki hizmetleri nedeniyle Mecidi Nişanı ile ödüllendirildi.

1907 yılında 3. Ordu Karargâhı’na atanan Mustafa Kemal, Selanik’te kurmay şubede görev yaptı. 1909 yılında İstanbul’daki 31 Mart Vakası’nı bastırmak amacıyla oluşturulan Hareket Ordusu’nda yer aldı.

1910 yılında Arnavutluk’taki isyanı bastırma harekâtına katılan Mustafa Kemal, 1911 yılında İtalya’nın Trablusgarp’a asker çıkarması üzerine Tobruk’a gönderildi. Tobruk ve Derne’de Türk kuvvetlerini başarıyla yönetti.

1912 yılında Derne Komutanlığına getirilen Mustafa Kemal, Balkan Savaşı’nın başlamasıyla Gelibolu ve Bolayır’daki birliklerde görev aldı. Dimetoka ve Edirne’nin geri alınmasında etkili oldu.

“Vatanın müdafaasından daha yüce bir vazife olamaz”

Balkan Savaşı’nın ardından 1913 yılında Sofya Ataşemiliterliğine atanan Mustafa Kemal, Birinci Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine cephede görev almak istedi.

Ancak kendisine Sofya’daki görevinde kalmasının daha uygun olduğu bildirildi. Bunun üzerine Başkomutan Vekili Enver Paşa’ya bir mektup yazan Mustafa Kemal, vatan savunmasının her şeyden önemli olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Vatanın müdafaasına ait faal vazifelerden daha mühim ve yüce bir vazife olamaz. Arkadaşlarım muharebe cephelerinde, ateş hatlarında bulunurken ben Sofya’da ataşemiliterlik yapamam.”

Bu girişimin ardından Mustafa Kemal, 1915 yılında Tekirdağ’da kurulacak 19. Tümen Komutanlığına atandı.

Çanakkale’de tarih yazdı: Anafartalar Kahramanı oldu

Mustafa Kemal, Çanakkale Savaşları sırasında gösterdiği askeri başarılarla tarihe geçti.

Gelibolu Yarımadası’na çıkarma yapan düşman kuvvetlerinin Conkbayırı’na ilerleyişi, Mustafa Kemal komutasındaki 19. Tümen birliklerinin müdahalesiyle durduruldu.

Cephanesi tükenen askerlere verdiği “Cephaneniz yoksa süngünüz var” emri, savaşın hafızalara kazınan sözlerinden biri oldu.

Conkbayırı’ndaki çatışmalar sırasında göğsüne isabet eden şarapnel parçası, cebindeki saati parçalayarak etkisini kaybetti. Bu olay Mustafa Kemal’in hayatta kalmasını sağladı.

Çanakkale’deki başarılarıyla büyük ün kazanan Mustafa Kemal, Anafartalar Kahramanı olarak anılmaya başladı.

1916 yılında Doğu Cephesi’nde 16. Kolordu Komutanlığına atanan Mustafa Kemal, Rus saldırılarını durdurarak Bitlis ve Muş’un geri alınmasını sağladı. Bu başarılarının ardından generalliğe yükseldi.

İşgal altındaki ülke için Samsun yolculuğu

1917 yılında Filistin ve Suriye’deki 7. Ordu Komutanlığına getirilen Mustafa Kemal, Birinci Dünya Savaşı’nın son döneminde yeniden Suriye Cephesi’nde görev yaptı.

İngilizlerin bölgedeki ilerleyişine ve Osmanlı yönetiminin aldığı kararlara karşı çıkan Mustafa Kemal, ülkenin işgal tehlikesine dikkat çekti.

Mondros Mütarekesi sonrasında İstanbul’a gelen Mustafa Kemal, 13 Kasım 1918 ile 16 Mayıs 1919 tarihleri arasında ülkenin içinde bulunduğu durumu yakın arkadaşlarıyla değerlendirdi.

Ardından, Milli Mücadele’yi başlatacak tarihi yolculuğa çıktı.

19 Mayıs 1919’da Samsun’a ulaşan Mustafa Kemal, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesine öncülük etti.

Amasya, Erzurum ve Sivas kongreleri

Mustafa Kemal, 22 Haziran 1919’da yayımladığı Amasya Genelgesi ile milletin bağımsızlığının tehlikede olduğunu duyurdu. Kurtuluşun milletin azim ve kararlılığıyla mümkün olacağını vurguladı.

Daha sonra askerlik görevinden ve Osmanlı Hükümeti tarafından verilen görevinden istifa eden Mustafa Kemal, Erzurum ve Sivas kongrelerinin başkanlığını yaptı.

23 Temmuz 1919’da Erzurum’da, 4 Eylül 1919’da ise Sivas’ta gerçekleştirilen kongrelerde milli bağımsızlık ve milli egemenlik esasları belirlendi.

Bu kongrelerde alınan kararlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kurulmasına giden sürecin temelini oluşturdu.

TBMM açıldı, Milli Mücadele’nin sesi dünyaya duyuruldu

Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatıyla 6 Nisan 1920’de Anadolu Ajansı kuruldu. Milli Mücadele’nin sesini dünyaya duyurmak amacıyla kurulan Anadolu Ajansı, Kurtuluş Savaşı’nın gelişmelerini kamuoyuna aktardı.

23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi Ankara’da açıldı. Mustafa Kemal Atatürk, Meclis ve Hükümet Başkanı seçildi.

Osmanlı Hükümeti ile İtilaf Devletleri arasında 10 Ağustos 1920’de imzalanan Sevr Antlaşması ise TBMM tarafından kabul edilmedi.

Mustafa Kemal, Sevr Antlaşması’na ilişkin yaptığı açıklamada, Türkiye’nin siyasi, adli, ekonomik ve mali bağımsızlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan bu anlaşmanın kendileri açısından geçerli olmadığını belirtti.

Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz

Türk ordusu, Birinci ve İkinci İnönü Savaşları’nda Yunan kuvvetlerinin ilerleyişini durdurdu.

23 Ağustos 1921’de başlayan Sakarya Meydan Muharebesi, Kurtuluş Savaşı’nın dönüm noktalarından biri oldu.

Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, savaş sırasında verdiği tarihi emirle mücadele anlayışını ortaya koydu:

“Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır.”

22 gün süren Sakarya Meydan Muharebesi’nin zaferle sonuçlanmasının ardından Mustafa Kemal’e TBMM tarafından Mareşal rütbesi ve Gazi unvanı verildi.

Türk ordusu, 26 Ağustos 1922’de Büyük Taarruz’u başlattı. 30 Ağustos’ta Dumlupınar’da kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile Yunan ordusu ağır yenilgiye uğratıldı.

9 Eylül 1922’de Türk ordusunun İzmir’e girmesiyle işgalin sona ermesinde belirleyici bir aşamaya ulaşıldı.

11 Ekim 1922’de Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalandı. Ardından Türkiye’nin bağımsızlığını uluslararası alanda güvence altına alan Lozan Barış Antlaşması, 24 Temmuz 1923’te imzalandı.

29 Ekim 1923: Cumhuriyet ilan edildi

Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasının ardından Türkiye’nin yeni yönetim şeklinin belirlenmesi için çalışmalar hızlandı.

Mustafa Kemal Atatürk, milli egemenlik esasına dayalı yeni bir devlet yapısının oluşturulması için önemli adımlar attı.

29 Ekim 1923’te TBMM tarafından Cumhuriyet ilan edildi. Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.

1938 yılına kadar dört kez Cumhurbaşkanı seçilen Atatürk, Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren ülkenin siyasi, ekonomik ve toplumsal dönüşümüne öncülük etti.

Ekonomi, sanayi ve dış politikada yeni dönem

Atatürk, Türkiye’nin ekonomik bağımsızlığını güçlendirmek ve kalkınmasını hızlandırmak amacıyla önemli çalışmalar yürüttü.

1929 Dünya Ekonomik Bunalımı’nın etkilerini azaltmak ve sanayileşmeyi hızlandırmak için 1933 yılında Beş Yıllık Sanayi Planı uygulamaya konuldu.

Dış politikada Milletler Cemiyeti üyeliği, Balkan Antantı, Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve Sadabat Paktı gibi önemli gelişmeler yaşandı.

Tarım alanında da çiftçiyi destekleyen çalışmalar yürütüldü. Atatürk, 1925 yılından itibaren çiftliklerde planlı üretim faaliyetleri gerçekleştirilmesini sağladı ve verimsiz arazilerin tarıma kazandırılması için girişimlerde bulundu.

Hatay’ın Türkiye’ye katılması için de yoğun çaba gösteren Atatürk, bu konuyu “Benim şahsi meselemdir” sözleriyle ifade etti. Hatay, Atatürk’ün vefatından sonra 1939 yılında Türkiye’ye katıldı.

Atatürk 10 Kasım 1938’de hayatını kaybetti

57 yıllık yaşamını Türk milletinin bağımsızlığına ve ülkenin gelişmesine adayan Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938’de saat 09.05’te İstanbul Dolmabahçe Sarayı’nda hayatını kaybetti.

Atatürk’ün vefatı yalnızca Türkiye’de değil, dünyanın birçok ülkesinde de büyük üzüntüyle karşılandı.

16 Kasım’da Dolmabahçe Sarayı’nda katafalka konulan naaşı, 19 Kasım’da düzenlenen törenle Yavuz Zırhlısı’na taşındı. İzmit üzerinden trenle Ankara’ya getirilen Atatürk’ün cenazesi, 21 Kasım 1938’de Ankara Etnografya Müzesi’ndeki geçici kabrine defnedildi.

Atatürk’ün naaşı, 10 Kasım 1953’te Anıtkabir’e nakledildi.

Büyük Önder’in tarihe geçen şu sözleri ise Cumhuriyet’in geleceğine ilişkin inancını ortaya koydu:

“Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.”