Exeter Üniversitesi’nden Prof. Tim Lenton liderliğinde yürütülen Global Tipping Points (İklim Eşiği Noktası) adlı yeni araştırma, dünyanın iklim sisteminde kritik bir dönüm noktasına ulaşıldığını ortaya koydu. Rapora göre, küresel ısınma ilk kez bir “iklim eşiği”ni geçti ve bu durum, bazı ekosistemlerin kalıcı olarak zarar görmesine yol açtı.
Mercan Resifleri Çökmüş Durumda
Bilim insanlarının tespitine göre, sıcak su mercan resifleri bu değişimden en fazla etkilenen ekosistemler arasında. Küresel sıcaklık artışı şu anda 1,4°C seviyesinde, ancak mercanların dayanabileceği sınır 1 ila 1,5°C arasında bulunuyor.
Araştırmacılar, mercangillerin hayatta kalabilmesi için ortalama sıcaklığın 1,2°C’nin altına çekilmesi gerektiğini vurguluyor. Ancak mevcut veriler, resiflerin bu “ısıl eşiği” geçtiğini ve 2023–2025 yılları arasında tarihin en büyük mercan beyazlamasının yaşandığını gösteriyor. Bu süreçte resiflerin “benzeri görülmemiş” ölçüde yok olduğu bildiriliyor.
Kutup Buzulları ve Amazon Ormanları Alarm Veriyor
Rapor sadece mercanlarla sınırlı değil. Kutup buzullarının erimesi de geri dönüşsüz bir noktaya ulaşmış durumda. Uzmanlara göre bu durum, deniz seviyesinin metrelerce yükselmesine neden olabilir.
Ayrıca Amazon ormanlarının kitlesel çöküşü ve Atlantik Meridyonal Devrilme Akıntısı (AMOC) sisteminin 2°C’nin altında bile durma olasılığı, küresel gıda krizleri ve aşırı iklim olayları riskini artırıyor. Avrupa’da sert kışlar, dünyanın birçok bölgesinde ise tarımsal üretim kayıpları yaşanabilir.
“Eşikler Aşıldıktan Sonra Harekete Geçmek Çok Geç Olur”
Raporda, sera gazı emisyonlarının 2030’a kadar yarıya, 2050’ye kadar ise sıfıra indirilmesi gerektiği uyarısı yapıldı. Bilim insanları, “Eşikler aşıldıktan sonra harekete geçmek çok geç olur” ifadesiyle, önleyici adımların insanlığın tek güvenli stratejisi olduğunu vurguladı.
Umudu Yeşerten Gelişmeler
Tüm bu karamsar tabloya rağmen, raporda güneş enerjisi ve elektrikli araçların yaygınlaşması gibi alanlarda yaşanan ilerlemeler, insanlığın hâlâ gezegeni kurtarabilecek kapasitede olduğunu gösteren “olumlu eşik noktaları” olarak değerlendiriliyor.
